Μια σύντομη κριτική του βιβλίου "Όσα Θυμάμαι και 'Οσα Αγάπησα" του Νίκου Ξανθόπουλου


biblio_xanthopoulos_small
Έχοντας διαβάσει εδώ και κάμποσο καιρό την Αυτοβιογραφία του Νίκου Ξανθόπουλου με τίτλο: Όσα Θυμάμαι και Όσα Αγάπησα, σκέφτηκα να σας μεταφέρω κάποιες σκέψεις και εντυπώσεις μου:

Ο Νίκος Ξανθόπουλος ξέρει να διηγείται μια ιστορία.

Ο λόγος του είναι καθαρός, λιτός και το κυριότερο απ’ όλα, διακατέχεται από τη ζωντάνια και την αμεσότητα του προφορικού λόγου. Σ’ όλο το βιβλίο, έχεις την αίσθηση ότι κάθεσαι μαζί του για καφέ ή ουζάκι και σου διηγείται τις απίστευτες ιστορίες του. Νομίζω ότι είναι χάρισμα να μπορείς να γράφεις κατ’ αυτόν τον τρόπο και να διατηρείς παράλληλα ένα γρήγορο ρυθμό, χωρίς να κουράζεις τους αναγνώστες σου. Αυτό συμβαίνει στις 404 σελίδες αυτού του βιβλίου.

Δεν είναι μία ιστορία αλλά πολλές.

Συνήθως οι βιογραφίες προσπαθούν να τιμήσουν κάποια αόρατα πλαίσια, όπως γραμμική χρονική ανάπτυξη καθώς και κεφάλαια με συγκεκριμένα θέματα. Το τελείως αντίθετο συμβαίνει εδώ. Εδώ έχουμε την χαρά της αυτόματης γραφής, σε όλο της το μεγαλείο! Παράγραφοι - παράγραφοι που ενώνονται μεταξύ τους από έναν και μόνο συνδετικό κρίκο, συχνά πυκνά ανεξάρτητο από τον χρόνο ή και τον χώρο. Όπως γίνεται στις παρέες, αλλάζοντας συνέχεια θέμα, κατορθώνει να μη βαλτώνει μία “συζήτηση” και αποφεύγει με αυτόν τον τρόπο να γίνει κουραστικός. Όλο το βιβλίο λοιπόν γίνεται ένα αμάγαλμα μικρών ανέκδοτων ιστοριών και μίνι - διηγημάτων που όλες μαζί συνθέτουν τον βίο και την πολιτεία του Νίκου Ξανθόπουλου.

Ο Νίκος Ξανθόπουλος (δεν) είναι αυτός που νομίζετε!

Κάθε Έλληνας έχει έρθει είτε σε μικρό είτε σε μεγάλο βαθμό σε επαφή με τη φυσιογνωμία του Νίκου Ξανθόπουλου, στις ταινίες του κυρίως, αλλά και στις εμφανίσεις του ως τραγουδιστής ανά την υφήλιο. Αρκετοί είναι αυτοί που κριτικάρουν τις ταινίες του και τις κατηγορούν για προχειρότητα αλλά και έλλειψη ποιότητας - κατηγορίες που σίγουρα περιέχουν κάποιες δόσεις αλήθειας, αφου για τα σημερινά δεδομένα ο Νίκος Ξανθόπουλος και οι ταινίες του φαντάζουν ως “υπερβολικές” σε ορισμένους. Εγώ θα συμφωνήσω με όσα γράφει ο κριτικός στον επίλογο αυτού του βιβλίου και έχω να προσθέσω: Οι ταινίες του Νίκου Ξανθόπουλου είναι μοντέρνες παραλλαγές του ήρωα που ταλανίζεται από την μοίρα και τις περιστάσεις αλλά στο τέλος επέρχεται η κάθαρση και η λύτρωση. Ένα θέμα που χρησιμοποιείται κατά κόρον σε όλες τις μορφές της λογοτεχνίας και του κινηματογράφου, αλλά και ένα θέμα που αξιοποιείται 100% από την κινηματογραφική περσόνα του Νίκου Ξανθόπουλου. Ναι, οι ταινίες του είναι δραματικές αλλά ποτέ δεν εξισώνονται με το κλαψιάρικο μελό της εποχής.
Πολλοί λοιπόν έχουν συνδυάσει την κινηματογραφική και τώρα πλέον κυρίως τηλεοπτική του εικόνα με την προσωπικότητα του Νίκου Ξανθόπουλου. Αυτό ισχύει εν μέρει. Ο Ξανθόπουλος είναι γιος φτωχών προσφύγων που πέρασε τα πάνδεινα μέχρι να τα καταφέρει στη ζωή του. Αλλά ο Νίκος Ξανθόπουλος είναι και πολλά άλλα πράγματα τα οποία δεν σας περνούν από το μυαλό και τα οποία θα σας αφήσω να τα ανακαλύψετε μόνοι σας!

Αντί επιλόγου

Κλείνοντας αυτή τη σύντομη “κριτική” θα ήθελα να επισημάνω, πως πολλά πράγματα στις ταινίες του Νίκου Ξανθόπουλου “μυρίζουν” Ελλάδα. Μιας Ελλάδας σίγουρα διαφορετικής από τώρα, μιας Ελλάδας πληγωμένης, αλλά περήφανης μέσα στην φτώχεια της. Κεντρικό πρόσωπο των ταινιών ο Ξανθόπουλος, ο Έλληνας της εργατιάς, ο Έλληνας της προσφυγιάς και της φτωχολογιάς που στο τέλος “τα καταφέρνει” με το τσαγανό του και την εντιμότητα του. Αυτή η Ελλάδα πλέον αποτελεί μακρινό παρελθόν, αφού τη φτώχεια και την ανέχεια αντικατέστησαν σε μεγάλο βαθμό η βόλη και ο δυτικός κομφορμισμός. Πιστεύω ότι αυτή η ξεχασμένη “μυρωδιά Ελλάδας” είναι που μας κάνει και επισκεπτόμαστε όλο και πιο συχνά τις ταινίες του, που παίζονται αδιάκοπα στην Ελληνική Τηλεόραση και έχουν και πολύ υψηλή τηλεθέαση. Και αυτή την μυρωδιά δεν μπορεί να την αντικαταστήσει καμμία “ποιοτική” μοντέρνα Ελληνική ταινία. Το βιβλίο του “Όσα Θυμάμαι και Όσα Αγάπησα”, είναι μια ειλικρινής και σε πρώτο πρόσωπο “συζήτηση” με μια Ελλάδα που δεν υπάρχει πια.


Αντώνης Σιγάλας
Θεσσαλονίκη 2006
www.nikosxanthopoulos.com

PDF